جدیدترین :

اکوتوریسم پایدار، برنامه ریزی و حفظ محیط زیست

حشمت قربانی کارشناس ارشد آمایش محیط زیست

 

اکوتوریسم بعنوان گونه­ایی از گردشگری در دوران پست مدرنیسم که در پی شکل گیری مفاهیمی چون توسعه پایدار تولد یافته است و در وهله نخست ناظر بر ملاحظات زیست محیطی و مفهوم توسعه پایدار است و در آن طبیعت گرد دردرجه دوم اهمیت قرار می­گیرد و می­بایست کشورهای در حال توسعه و جهان سوم برای تامین منابع مالی و جبران هزینه­ها اکوتوریسم را در مناطقی که دارای جاذبه­های طبیعی هستند ترویج دهند. اساس و بنیان اکوتوریسم مبتنی بر محیط زیست است. لذا حفظ و احیای محیط، حقیقتی غیر قابل انکار در توسعه و پیشرفت این نوع از توریسم محسوب می شود. لزوم حفاظت محیطی، توجه به برنامه ریزی را افزایش می دهد. همانطور که مشخص است صنعت گردشگری نیز به عنوان جزئی از فعالیت های انسانی، بدون برنامه ریزی دقیق و توجه به قابلیت های بوم شناختی، محلی، فرهنگی و اجتماعی، برای هر منطقه مشکلاتی را در پی خواهد داشت؛ از سوی دیگر، نظام گردشگری برنامه ریزی شده و بی عیب به سمت استفاده مناسب از محیط زیست و منابع گوناگون محیطی، فرهنگی، تاریخی در منطقه پیش خواهد رفت بنابراین روش های برنامه ریزی شده برای پیشرفت گردشگری می تواند به منابع محیطی حیات دوباره ای بخشد. اکوتوریسم می تواند به عنوان یک عملکرد مهم در محافظت از نواحی به شمار آید و یا بلعکس می تواند باعث کاهش ارزش منابع طبیعی شود، به همین خاطر لازم است جهت دستیابی به توازن منطقی بین استفاده و حفاظت محیطی، برنامه ریزی صورت بگیرد برای برنامه ریزی و مدیریت اکوتوریسم، یکی از نخستین مسائل پیش روی برنامه ریزان، گسترش اکوتوریسم به گونه ای است که آثار تخریبی بر محیط نداشته باشد یا اثرات سو آن در حداقل ترین سطح ممکن باشد. با توجه به اینکه حفظ محیط زیست بسیار هزینه بر است اما سودآوری اکوتوریسم به قدری است که توانایی پوشش دادن این مخارج را دارد. بخشی از بودجه ای که با وروود هر گردشگر به منطقه سرازیر می شود، می تواند صرف نگهداری منابع شود. اما متاسفانه تعارض بین ایده آل های توسعه پایدار و بهره گیری از منابع طبیعی برای کسب درآمدهای اقتصادی در ده های اخیر با شتاب روز افزونی ادامه یافته است و در این میان همواره اولویت به منافع اقتصادی داده شده و حفاظت محیطی تا حدود زیادی مغفول واقع شده است.
در صورت ادامه این وضع و ترجیح دادن منافع کوتاه مدت به جای منافع بلند مدت، امکان نابودی زیست بوم افزایش پیدا خواهد کرد و باتوجه با ارتباط ناگسستنی بین اکوتوریسم و محیط، حیات این گرایش از توریسم در معرض خطر جدی قرار می گیرد. زیرا بدون محیط زیست و منابع طبیعی، اکوتوریسم وجود خارجی نخواهد داشت. فاجعه زیست محیطی نه تنها آرامش و امنیت را از زندگی انسان می رباید که موجودیت بشر را تهدید می کند، به همین دلیل در محافل علمی و سیاسی بحث زیست محیطی پر سرو صدا ترین و جدی ترین بحث روز است.
متاسفانه صدمات وارده به محیط زیست اکثرا نامرئی و مدت زمانی طول می کشد تا آثار مخرب و مرگبار مختلف آن بر سلامتی بشر و طبیعت ظاهر شود و به همین علت اغلب ” فردا دیر است” که در جهت جلوگیری از صدمات به محیط زیست اقداماتی به عمل آید بنابراین در طراحی برنامه ریزی های اکوتوریسمی، باید به معیارهای پایداری توجه جدی شود. زیرا گردشگری می تواند در صورت پایبندی به پایداری در مفهوم بومی کردن زمینه ساز حفاظت از محیط زیست شود.
آن چه در مواجهه با مسائل زیست محیطی بسیار حائز اهمیت است ریشه در فرهنگ دارد. فرهنگ متشکل از عادات و آداب است. عاداتی که در طی زمان شکل گرفته اند و مردم مطابق آنها رفتار می کنند. تغییر فرهنگی از جمله راه هاییست که به کمک آن می توان رفتار مردم را اصلاح کرد. با استفاده از آموزه های فرهنگی می توان نحوه صحیح مواجهه با محیط زیست را به مردم یاد داد. زیرا مادامی که مردم با فرهنگ استفاده از طبیعت و جاذبه های طبیعی خو نگیرند، و به محافظت از آن ها علاقه نشان ندهند، احتمال وارد آمدن صدمات جبران ناپذیر به طبیعت وجود خواهد داشت. این علاقه و آموزش باید در جوامع نهادینه شود. و درک فرهنگی مردم از محیط زیست باید به جایی برسد که آن ها به حافظان اصلی زیست بوم بدل شوند. نخستین گام برای دستیابی به این امر آموزش نیروی انسانی و بهره وری آن ها در این زمینه است، که این امر باید همزمان با ترویج فرهنگ حفظ و ارتقا زیست بوم صورت گیرد. ترکیب این دو عامل به ما در داشتن محیط زیستی سالم کمک شایانی نموده و منابع را از خطر آسیب حفظ خواهدکرد.

منبع: هفته نامه سیروان.ژماره ی ۸۸۵..یکشنبه ۳آبان ۱۳۹۴/ ۱۱محرم۱۴۳۷/ سال هفدهم.بخش زیست بوم.

جوابی بنویسید

ایمیل ها معلوم نمیشود

کلیه حقوق مادی و معنوی برای انجمن سبز چیا محفوظ می باشد