جدیدترین :

ساتیا گراهای جامعه مدنی این روزها در چه فکری اند؟

حشمت قربانی
کارشناس ارشد محیط زیست
عضو انجمن سبز چیا
photo_2016-09-13_20-55-47

 

نگاه موردی: بذر کاری اطراف شهر کامیاران
قبل از هر چیزی لازم می دانم در خصوص ساتیاگرا توضیح دهم.’ساتیاگرا مفهومی است برای اولین بار توسط ماهاتما گاندی به کار برده شد و استراتژی رهایی بخش مردم هند بود،
گاندی در این باره می گوید؛حقیقت(ساتیا) به عشق اشاره دارد و پافشاری (اگراها) مولد است و به همین دلیل من جنبش مردم هند را ساتیاگرا خواندم؛یعنی نیرویی که از حقیقت و عشق و خشونت گریزی به دنیا می آید.گاندی برای توصیف این حرکت مادر را نمونه می آورد که سراسر وجودش عشق است و این عشق بدون هیچ پیش شرطی است و تنها عشق است که از نظر او سائق اعمال مادر است.
در این رابطه اکنون طیف وسیعی از شهروندان دارای مطالبات محیط زیستی در قالب گروه ها و دستجات اجتماعی شکل گرفته اند(ساتیاگراها)،
گروههایی که بدون هیچ مزد و منتی و در نهایت تلاش و کوشش سعی در حفظ میراث طبیعی کشور دارند،قشری که از توانایی بسیج توده مردمی برخوردار بوده و می توان آنها را بازوان اجرایی و پلی بین جامعه و نهادهای متولی طبیعت دانست اما این توانایی ها را بایستی مدیریت نمود و به آن سمت و سو بخشید،چه بسا در اوضاع و احوال اجتماعی کنونی بیم دور شدن از مسیر اصلی و اهداف نهایی که همان حفظ منابع طبیعی می باشد وجود دارد چرا که به تبعیت اجتماعی جوامع توسعه نیافته هر گروه ابتدا منافع گروه و سپس اهداف کلی تر را در نظر دارد که برای ایجاد چنین تعادلی نقش نهادهای متولی بعنوان راهبر و مدیریت این سازمان های اجتماعی مهم بوده و می توانند از نیروی تاثیر گذاری اجتماعی این تشکل ها در راستای نیل به اهداف محیط زیست بهره بگیرند چرا که با عدم وجود چنین رویکردی دور از انتظار نخواهد بود که تصمیماتی بر علیه منافع و حقوق محیط زیست اتخاذ نمایند.به عنوان مثال یک نمونه از مواردی در کامیاران که ناشی از عدم هماهنگی بین سازمان های مردم نهاد با کارشناسان محیط زیست می باشد را ذکر می کنم.
کوههای اطراف شهر کامیاران از جمله تپه شهدا و دیگر زیستگاههای مشابه با پتانسیل ضربه گیر بودن آنها در کاهش انواع گرد و غبار می رود با درایت مناسب مسئولان در فرهنگ عمومی ساکنان شهر جای واقعی خود را نمایان سازد و یا کوه کریان شاه در اطراف روستای الک که میتوان آن را نماد طبیعی این شهر دانست طی چند سال مختلف دچار حریق شده و از نظر پوشش گیاهی و جانوری نیز متحمل خسارات زیادی گردید که به تبع آن رشد چشمگیر مشارکت های مردمی در کاهش چنین آسیب هایی در استان همیشه فرهنگی کردستان منجر به افزایش مطالبات مدنی در حل این دسته از موارد شده است که در کامیاران مشارکت فرماندار،کارکنان دولت از قبیل محیط زیست و منابع طبیعی در اطفای حریق کوههای کامیاران در تابستان گذشته مصداق عینی این مشارکت ها بوده که در جای خود موجب خوشحالی و مسرت می باشد.اینکه آتش سوزی ها ناشی از چه بوده و چگونه حادث می شود مطلوب این نوشتار نیست،بلکه تبعات تصمیمات عده ای از دوستداران طبیعت را که به دلیل عدم آگاهی از روابط و قوانین طبیعت و محیط زیست می تواند لطمات و زیان هایی حتی بیشتر از آتش سوزی ها به زیستگاههای اطراف کامیاران وارد نماید مدنظر خواهد بود.بذر کاری گونه های گیاهی در کریان شاه و تپه شهدای کامیاران توسط جمعی از دوستداران طبیعت اقدامی غیر لازم و غیر ضروریست چرا که در هر منطقه ای بذر گیاهان بومی منطقه در خاک آن وجود دارد که در صورت فراهم شدن رویش،این بذرها رشد خواهند یافت و در همچون مناطقی کمبود باران و نزولات جوی(با توجه به قانون حداقل لیبیگ) می تواند عامل محدود کننده رشد باشد.یعنی در صورت متناسب بودن میزان بارش پوشش گیاهی خود بخود رویش خواهد یافت.بنابراین بذر کاری گونه های گیاهی به نظر ضروری نبوده و در صورتی که بذرهای بکار رفته هم از بذورات بومی منطقه نباشد ریسک کار بالا خواهد رفت و چه بسا بذر گونه های غیر بومی در صورت رویش به یک گیاه مهاجم نیز تبدیل شود(آزولا در تالاب انزلی بهترین نمونه از این اقدامات اشتباه بود)چرا که اگر زیستگاهی که گونه به آن معرفی می شود زیستگاه خود گونه نباشد(مثلا بذر بلوط در زیستگاههای سنگلاخی شهر)ممکن است به دلیل عدم پارازیت طبیعی برای آن گونه خود در آینده به آفت تبدیل شود و یا اینکه در صورتی که زیستگاه اصلی خود گونه باشد بدلیل داشتن بیماری و اختلالات ژنتیکی گونه های موجود را در معرض خطر و تهدید قرار دهد.
غایت سخن آنکه هر کدام از این تفکرات و تصمیمات در جای خود مایه خوشحالی بوده و نشان از توجه و اهمیت تک تک شهروندان نسبت به مسائل محیط زیست می باشد.شادمانه تر آنکه طرح مطالبات محیط زیستی از سوی مردم یقیننا دولت را نیز به وادی خواهد کشاند اما هرکدام از این ایده ها قبل از تبدیل شدن به طرح و اقدام بایستی در صورت تایید کارشناسان متعهد به منصه ظهور برسد.

 

جوابی بنویسید

ایمیل ها معلوم نمیشود

کلیه حقوق مادی و معنوی برای انجمن سبز چیا محفوظ می باشد